Çölyak Belirtileri ve Tedavisi
12 Temmuz 2024

Çölyak Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak Hastalığı

Çölyak hastalığı, ince bağırsakta besinlerin emilimini gerçekleştiren villus adı verilen yapıların bozulmasına neden olan bir sindirim sistemi hastalığıdır. Bu durum, gıdalardaki besinlerin emilimini engeller. İnce bağırsak, glüten proteinine karşı alerji ve hassasiyet gösterir. Bu nedenle bağırsak hacmi azalır ve alınan gıdalardaki vitaminler ve proteinler emilemez hale gelir. Sonuç olarak, yetersiz beslenme ve çölyak hastalığı belirtileri ortaya çıkar. Çölyak hastalarının glüten içeren gıdalar yerine glütensiz gıdalarla beslenmeleri gerekir. Aksi takdirde, ince bağırsakta iltihaplanma meydana gelir ve villusların azalmasıyla besin maddelerinin kana karışması zorlaşır. Bu durum, vitamin ve mineral eksikliklerine yol açar.

Çölyak Hastalığının Belirtileri ve Tanının Konulması

Özellikle küçük çocuklarda gelişim geriliği, ishal ve anemi gibi belirtiler ortaya çıkar. Yetişkinlerde ise en bariz belirtiler halsizlik, kilo kaybı, şişkinlik, ishal, gaz ve karın ağrısıdır. İlerleyen aşamalarda demir eksikliği nedeniyle anemi, karaciğer enzimlerinde bozukluk, kemik hastalıkları ve cilt hastalıkları görülebilir. Besinlerdeki proteinlerin emilmemesi nedeniyle protein eksikliği ve B vitamini eksikliği yaşanabilir. Ayrıca, D vitamini ve kalsiyum azalması sonucu kemik zayıflığı baş gösterir ve buna bağlı olarak dudak çatlakları ve ağız içinde uzun süre geçmeyen yaralar oluşabilir. Travma, yoğun stres ve cerrahi operasyonlar, uyuyan bir çölyak hastalığını aniden ortaya çıkarabilir. Tanı konulmadan önce, besinler bağırsakta emilemediği için gerekli enerji alınamaz ve zamanla kilo kaybı yaşanır.

Çölyak Hastalığının Teşhisi

Teşhis, kandaki antikorların belirlenmesi veya endoskopi ile ince bağırsaktan alınan biyopsilerle yapılır. En yaygın kullanılan testler, doku transglutaminaz antikoru testi ve anti-endomisyum antikoru testidir. Ayrıca, genetik yatkınlığı olan kişilerde genetik testler de uygulanabilir. Endoskopi ile ağızdan onikiparmak bağırsağına girilerek ince bağırsağın üç ayrı noktasından doku alınarak mikroskop ile incelenmesi gerekebilir. Doku örneğinde, bağırsaktaki emilimi sağlayan villus yapısı düzleşmiş veya yassılaşmış ise çölyak hastalığı teşhisi konulur.

Çölyak Diyetinin Uygulanmasında Önemli Hususlar

Severek tüketilen birçok gıda glüten içermektedir. Glütensiz beslenme alışkanlığı kazanmak başlangıçta zor olabilir. Ancak, gıda endüstrisindeki ilerlemeler sayesinde artık glütensiz alternatif gıdalar bulunmaktadır. Hazır gıda seçerken "buğday içermez" ibaresi olsa da, gıdalarda glüten bulunabileceği unutulmamalıdır. Çikolata, bazı kahve ve çay çeşitleri, sosis, salam, sucuk, soslar, makarnalar ve bazı ilaçlar bol miktarda glüten içermektedir. Glütensiz beslenme, hastayı besinsiz bırakmaz; aksine, diyetle hastalar hem sağlıklı hem de dengeli beslenirler. Glüten, vücut için zorunlu bir protein olmadığından, yeri başka gıdalarla doldurulabilir. Çölyak hastalarının diyeti uygularken aşağıdaki hususlara dikkat etmeleri gerekmektedir.
  • Çölyak hastalarının, içinde hangi bileşenlerin olduğunu bilmedikleri gıdaları tüketmemeleri gerekmektedir. Ayrıca, tüketilen besinlerin içeriğine dikkat edilmelidir.
  • Özellikle buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahıllar ve bu tahıllardan üretilen bulgur, makarna, erişte, pasta, kuskus, börek, hamur tatlıları, simit, ekmek, tarhana, irmik, kurabiye, bisküvi gibi gıda ve un kullanılarak pişirilen hazır besinlerin tüketiminden vazgeçilmelidir. Çölyak hastaları pirinç, soya, fındık, kestane, fasulye, mercimek, patates gibi besinler tüketebilirler. Ayrıca bol miktarda ceviz ve fındık yenilmelidir. Süt ve süt ürünleri bazı hastalara iyi gelmeyebilir; bu nedenle fazla tüketilmemelidir.
  • Çölyak hastaları, tedavi edilmediklerinde sadece diyet ile ihtiyaç duyulan vitamin ve mineralleri karşılayamayacaklarından mutlaka takviye vitamin almalılardır.
  • Unutulmamalıdır ki diyete çok dikkat edilse dahi küçük tavizler bağırsak kanseri ve şizofreni gibi hastalıklara sebep olabilir. Bağırsaklar çok zarar görürse diyet yeterli olmaz ve ilaç tedavisine başlanması gerekebilir.
  • Glütensiz besinler hazırlanırken dahi, glütenli besinlerin hazırlandığı kapların kullanılmamasına özen gösterilmelidir.
  • Yetişkinler için uygulanması daha kolay olan çölyak diyeti, çocuklar için oldukça hassas bir uygulama gerektirir. Ebeveynler her zaman çocukların yanında olamayacaklarından, tüketilemeyecek ürünler konusunda çocukların çok iyi bilgilendirilmesi gerekir. Ancak, çocuklara bu gıdaların yasak olduğunu anlatmak hiç kolay değildir. Anneler, çocukların bu gıdalara özenmelerini önlemek için evde glütensiz alternatifler hazırlayabilirler. Ayrıca, ebeveynler çocuklara bu diyetin bir yaşam stili haline getirilmesi gerektiğini öğretmelidirler.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Çölyak Diyeti Listesi

Çölyak Diyeti Listesi

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Çölyak Bitkisel Çözüm

Çölyak Bitkisel Çözüm

Çölyak İçin Şifalı Bitkiler

Çölyak İçin Şifalı Bitkiler

Çölyak Hastalığı Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

Çölyak Hastalığı Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

Biorezonans Çölyak Belirtileri ve Tedavisi

Biorezonans Çölyak Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak Ekmeği Tarifi ve Malzemeleri

Çölyak Ekmeği Tarifi ve Malzemeleri