Çölyak Tanısı Belirtileri ve Tedavisi
11 Temmuz 2024

Çölyak Tanısı Belirtileri ve Tedavisi

Çölyak Tanısı

Çölyak hastalığı, ince bağırsakta gluten adlı proteine karşı ömür boyu süren ve kronik hale gelen bir alerji veya duyarlılıktır. Bu hastalık, genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birleşimi sonucu ortaya çıkar. Çölyak hastalığının tanısı, çeşitli klinik, laboratuvar ve endoskopik yöntemlerle konulur.

Çölyak Hastalığının Tanısında Klinik Değerlendirme

Çölyak hastalığından şüphelenildiği zaman doktor, hastadan ayrıntılı bir vücut muayenesi yaptıktan sonra bazı kan ve gaita testleri ister. Çölyak hastalığının tanısında önemli olan belirli biyokimyasal parametrelerin ölçülmesidir. Bu parametreler arasında şunlar yer alır:

  • Kalsiyum, potasyum, magnezyum
  • Protein (immün globulinler, albümin ve pıhtılaşma faktörleri)
  • Folik asit, B12 vitamini, A vitamini
  • Kolesterol ve demir

Bu biyokimyasal parametrelerin yanı sıra, çölyak hastalığının teşhisi için serolojik testler de yapılır. Serolojik testler şunları içerir:

  • Anti-endomysial antikor (EMA)
  • Anti-doku transglutaminaz antikor (tTG)
  • Anti-deaminegliadin antikor (DGP)
  • Anti-retikülin antikor (ARA)

Bu serolojik testlerin hastalık tanısındaki hassasiyeti yüksektir (%80-95 arası). Bütün antikorların IgA ve IgG alt türleri mevcut olup, tanıda önemli olan IgA alt türlerinin pozitif olmasıdır. IgA eksikliği olan bireylerde bu testler yanlış negatif sonuç verebilir. Toplumun yaklaşık %0.2'sinde IgA eksikliği varken, çölyak hastalığı taşıyan hastaların %2'sinde IgA eksikliği bulunmaktadır. IgA eksikliği bulunan hastalarda, IgG tipi antikorların pozitif olması dikkate alınmalıdır. Çölyak hastalığında vakaların %6-22'sinde serolojik testler negatif olabilir. Bu hastalarda kesin tanı için mutlaka endoskopik biyopsi yapılması gereklidir.

Endoskopik ve Histopatolojik Değerlendirme

Çölyak tanısında mutlaka yapılması gerekli bir diğer inceleme, endoskop yardımıyla ince bağırsağın 40 cm'lik bir kısmı olan duodenumdan doku numunesi alınmasıdır. Bu işlem, normal gastroskopiden çok farklı değildir. Biyopsi, çölyak hastalığının tanısında olmazsa olmaz bir yöntemdir ve serolojik testler biyopsinin yerini tutamaz. Endoskopi sırasında, ince bağırsak mukozasındaki yapısal farklılıkları görmek mümkündür. Alınan doku numunesi özel yöntemler ile boyandıktan sonra mikroskopla incelenerek bu hastalığa ait belirtilerin görülmesi hem çölyak tanısı hem de bu hastalıkla karşılaşılabilecek lenfoma benzeri farklı hastalıkların ayrımı için mutlaka gereklidir.

Çölyak hastalığında, bağırsaktaki tutulma yama şeklinde olabileceğinden, bağırsağın farklı kısımlarından en az dört biyopsi alınması önerilir. Dört veya daha fazla sayıda biyopsi alınması, tanı koyma ihtimalini iki kat artırır. Serolojik testleri pozitif olup histopatolojik incelemede normal belirti fark edilen hastalarda daha fazla sayıda ve daha distaldeki ince bağırsağın segmentlerinden (jejunum) biyopsi alınması gerekir. Endoskopi istemeyen hastalar için serum antikorlarının pozitif olması ve kapsül endoskopi tanıya yardımcı olabilir. Kapsül endoskopide duodenum mukozasında meydana gelen ve "scalloping" olarak adlandırılan ince granüler yapının görülmesi çölyak tanısı koymaya yardımcı olur.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Popüler İçerikler

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Çölyak ve Hamilelik

Çölyak ve Hamilelik

Çölyak Hastalığı Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

Çölyak Hastalığı Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

Çölyak Hastalığı Tedavisi

Çölyak Hastalığı Tedavisi

Çölyak Hastaları İçin Kurabiye Tarifleri

Çölyak Hastaları İçin Kurabiye Tarifleri

Çölyak Hastalığı Bulaşıcı mı?

Çölyak Hastalığı Bulaşıcı mı?